Sezon Öncesi Bakım Kontrol Listesi

Kışı karada geçirmiş bir tekneyi denize indirmek, anahtarı çevirip yola çıkmak değildir. Sezon başındaki bir günlük düzenli çalışma, yaz boyunca yaşanacak arızaların büyük kısmını daha rıhtımdayken eler.

Bu liste, indirmeden önce ve indirdikten hemen sonra yapılacakları sırasıyla veriyor. Çoğunu tekne sahibi kendisi yapabilir; servis gerektirenleri ayrıca işaretledik.

Neden sezon başında?

Kış boyunca tekne çalışmaz. Çalışmayan bir makinede olan biten şudur: yağ süzülür ve metal yüzeyler kurur, lastik contalar sertleşir, akü kendiliğinden boşalır, yakıtta su yoğuşur, tuz kalıntısı elektrik kontaklarını yer.

Bunların hiçbiri kışın belli olmaz. İlk çıkışta belli olur — genellikle en kötü anda.

1. Gövde ve su altı (indirmeden önce)

Tekne karadayken yapılabilecek, denizde yapılamayacak işler bunlar. Sırayı bozmayın.

Gövdeyi baştan kıça gözden geçirin. Jelkotta çatlak, çizik, darbe izi arayın. Saç teli inceliğindeki örümcek çatlaklar genellikle kozmetiktir; tek yönde uzayan, keskin ve derin çatlak yapısal olabilir — o durumda servis görsün. Jelkot onarımının ayrıntısı jelkot çizik ve çatlak tamiri yazımızda.

Osmoz kontrolü. Su hattının altında, jelkotun altında kabarcık var mı? Elinizi gezdirin; gözle görülmeyen kabarcık parmakla hissedilir. Yaygın kabarcıklanma varsa profesyonel değerlendirme gerekir.

Anotları kontrol edin. Çinko (ya da alüminyum) anotlar teknenin metal parçalarını galvanik korozyondan korumak için kendini feda eder. Yüzde 50'den fazla erimişse değiştirin — yarım anot yarım koruma değil, belirsiz korumadır. Şaft, pervane, dümen ve motor ayağındaki anotların hepsine bakın.

Zehirli boya. Geçen sezonun boyası tükendiyse yenileyin. Boya tipi, teknenin karada mı suda mı durduğuna ve bölgeye göre değişir; ayrıntısı tekne altı zehirli boya yazımızda.

Pervane ve şaft. Pervane kanadında eğrilik, çentik ya da aşınma var mı? Şaftı elle çevirin — sıkışma ve boşluk hissediyorsanız servis. Küçük bir pervane hasarı bile titreşim ve yakıt kaybı yaratır.

Dip tapaları ve deniz vanaları. Her vanayı elle açıp kapatın. Sıkışan vana yağlanmalı ya da değişmeli. Bu, batmaya karşı en temel güvenlik kontrolüdür ve tekne suya inince yapılamaz.

2. Motor (indirmeden önce başlar)

Yağ ve filtre. Kışlamada değiştirilmediyse şimdi değiştirin. Yağ seviyesine ve rengine bakın: süt kahvesi rengi su karıştığını gösterir, servis işidir.

Yakıt filtresi ve su ayırıcı. Kış boyunca depoda yoğuşan su, buradaki kâsede toplanır. Boşaltın, filtreyi değiştirin. Bu tek adım, sezonun en yaygın arızasını önlüyor — ayrıntısı yakıt sistemi ve su/tortu yazımızda.

Soğutma suyu ve devre. Antifriz seviyesi, hortumlarda çatlak ve sertlik, kelepçelerde gevşeklik. Deniz suyu pompasının impeller'ı (lastik pervane) kışlamada çıkarıldıysa yerine takın; iki sezondan eskiyse değiştirin. Kuruyan bir impeller ilk çalıştırmada parçalanır ve parçalar devreyi tıkar.

Kayışlar. Alternatör ve pompa kayışında çatlak, parlama ve gevşeklik arayın. Elle bastırdığınızda 1 cm'den fazla iniyorsa gerdirilmeli.

Yakıt hatları. Hortumlarda sertleşme, çatlama, sızıntı izi. Yakıt kokusu alıyorsanız çıkmadan çözün.

Egzoz. Bağlantı kelepçeleri ve körük sağlam mı? Kurum lekesi bir kaçak işaretidir.

Motor tipine göre bakım ayrıntıları için dizel motor bakımı ve dıştan takma motor bakımı rehberlerimize bakabilirsiniz.

3. Akü ve elektrik

Akü şarjı. Kışın söküldüyse şarj durumunu ölçün. Dinlenmiş 12 V akü için 12,7 V dolu, 12,4 V yarım, 12,0 V boş demektir. Kışı boş geçirmiş bir akü kapasitesinin bir kısmını kalıcı olarak kaybetmiş olabilir.

Terminaller. Beyaz-yeşil sülfat birikintisini temizleyin, sıkın, ince bir kat terminal gresi sürün. Gevşek terminal, tekne elektriğindeki arıza aramasının en sık nedeni.

Bağlantı ve kablolar. Yeşermiş uçlar, ısınmış izolasyon, gevşek klemens arayın. Sintine bölgesindeki kablolar özellikle kontrol edilmeli.

Sintine pompası. Şamandırayı elle kaldırıp pompayı çalıştırın. Otomatik konumda çalıştığından emin olun — bu, tekne yokken de çalışması gereken tek sistem.

Akü seçimi ve bakımının tamamı akü yazımızda, tesisatın tamamı tekne elektrik tesisatı yazımızda.

4. Güvenlik ekipmanı (tarih kontrolü)

Bu bölümün tamamı tarihe bakmakla ilgili; hiçbiri "gözle iyi görünüyor" ile geçilmez.

• Can yelekleri: yolcu sayısı kadar, kumaş ve toka sağlam, otomatik yeleklerde tetik hapı ve tüp dolu.

• Yangın söndürücü: basınç göstergesi yeşil bantta, son kontrol tarihi geçerli.

• İşaret fişekleri: son kullanma tarihi geçmemiş.

• İlk yardım çantası: ilaç tarihleri, eksik malzeme.

• Can simidi ve halatı: güneşten kavrulmuş halat kopar.

• Düdük, el feneri, yedek pil.

Zorunlu ekipman listesinin tamamı ve tekne boyuna göre değişen gereklilikler zorunlu güvenlik ekipmanları yazımızda.

5. Seyir ve elektronik

Seyir fenerleri. Hepsini tek tek yakın. Sabah kontrolde çalışan bir fener, gece dönüşünde en çok ihtiyaç duyulan şey.

Chartplotter ve sonar. Açın, GPS kilidini bekleyin, harita güncellemesi varsa yapın. Dönüştürücü yüzeyinde deniz canlısı birikmişse temizleyin — sonar okuması bozulur.

Telsiz (VHF). Anten bağlantısı ve ses kontrolü. Mümkünse başka bir istasyonla test yapın.

Pusula ve gösterge panosu. Pusula sıvısında hava kabarcığı, göstergelerde takılma.

6. Güverte ve donanım

Irgat. Çalıştırın, zinciri birkaç metre salıp toplayın. Kışın kullanılmayan ırgat sıkışır.

Demir ve zincir. Zincir markalarının okunur olması, galvanizin sağlamlığı, kilitlerin emniyeti. Ayrıntısı demir ve zincir bakımı yazımızda.

Halatlar ve usturmaçalar. Güneşte sertleşmiş, tüylenmiş halat değiştirilir. Tekne halatı türleri yazımızda hangisinin nerede kullanıldığını anlattık.

Paslanmaz aksam. Küpeşte, korkuluk, koçboynuzu — gevşek cıvata ve yüzey pası kontrolü. Krom ve paslanmaz bakımı.

Bimini ve tente. Kışlamadan çıkardığınız kumaşı takmadan önce kontrol edin: dikiş, fermuar, su iticiliği. Bimini ve tente bakımı.

7. İç mekân ve tesisat

Tatlı su tesisatı. Kışlamada antifriz verildiyse sistemi boşaltıp bol suyla yıkayın. Tankı doldurup pompayı çalıştırın, musluklarda hava kesilene kadar akıtın.

Tuvalet. Pompayı çalıştırın, koku ve sızıntı kontrolü yapın. Kışın kuruyan contalar ilk kullanımda sızar.

Buzdolabı. Çalıştırın ve soğumasını bekleyin; akü tüketimini gözleyin.

Küf ve nem. Minderleri kaldırıp altını havalandırın. Küf varsa temizleyip kurutun, kaynağı genellikle kapalı kalan bir havalandırmadır.

8. Denize indikten sonra: ilk yarım saat

Tekne suya indiği anda yapılacak ve atlanmaması gereken kontroller:

1. Sintineyi izleyin. Tekne indikten sonra 15 dakika boyunca su girişi olup olmadığını gözleyin. En kritik kontrol budur.

2. Deniz vanalarını açın, her birinin çevresine bakın.

3. Motoru çalıştırın, egzozdan su geldiğini görün. Su gelmiyorsa hemen durdurun — impeller ya da tıkanma vardır.

4. Devir yükseltmeden 5–10 dakika rölantide ısıtın; ısı ve şarj göstergelerini izleyin.

5. Direksiyon ve vites kilitten kilide çalışsın.

9. Deneme seyri

İlk çıkışı tatil çıkışı yapmayın. Yakın bir rotada, iyi havada, kısa bir tur:

• Farklı devirlerde titreşim ve ses var mı?

• Motor ısısı normal aralıkta kalıyor mu?

• Plana geçiş ve trim davranışı geçen sezonki gibi mi?

• Manevra ve geri vites tepkisi düzgün mü?

• Dönüşte sintine kuru mu?

Bir saatlik deneme seyri, iki haftalık tatilde ortaya çıkacak sorunun büyük kısmını rıhtımda gösterir.

Neyi kendiniz yaparsınız, neyi servise bırakırsınız?

Bu listenin büyük kısmı el aleti ve dikkat isteyen işler. Ayrımı baştan bilmek hem para hem zaman kazandırıyor.

Kendiniz yapabilirsiniz: anot değişimi, akü ve terminal bakımı, güvenlik ekipmanı tarih kontrolü, halat ve usturmaça yenileme, sintine pompası testi, fener kontrolü, iç tesisat yıkama, tente takma, gövde yıkama ve cilalama.

Servise bırakın: yaygın osmoz değerlendirmesi, şaft ve pervane hizası, yakıt enjeksiyon sistemi, alternatör ve marş arızası, yapısal jelkot çatlağı, deniz vanası değişimi, gaz tesisatı.

Sınırda olanlar: yağ ve filtre değişimi, impeller değişimi. İkisi de öğrenilebilir işler ama ilk kez yapıyorsanız birine baktırarak yapın — yanlış takılan bir impeller motoru ısıtır.

Kararı belirleyen soru şu: iş yanlış yapılırsa sonucu ne olur? Yanlış sıkılmış bir koçboynuzu sızdırır; yanlış bakılmış bir deniz vanası tekneyi batırır.

Bir de kâğıt işi

Sezon açılışının en kolay unutulan kısmı belgeler:

• Tekne sigortası yenilendi mi, kapsamı bu sezonki kullanımınıza uyuyor mu?

• Bağlama kütüğü ruhsatı ve varsa liman kaydı güncel mi?

• Ehliyet (ADB) geçerlilik süresi doldu mu?

• Telsiz operatör belgesi (VHF kullanıyorsanız).

Bunları denize inmeden kontrol etmek beş dakika; denetimde eksik çıkması sezonun geri kalanını gölgeliyor.

Sırayı özetlersek

Karada: gövde, anot, boya, pervane, vanalar, motor, filtre, impeller, akü.

İndirirken: sintine gözlemi, vanalar, motor ilk çalıştırma.

Rıhtımda: güvenlik ekipmanı, elektronik, güverte donanımı, iç tesisat.

Denizde: kısa deneme seyri.

Bu düzen bir tam gün ile bir hafta sonu arasında sürer ve sezonun geri kalanını belirler. Tekne, kendisine ayrılan ilk günü her zaman geri ödüyor.

Kışlama tarafını da tekne kışlama rehberimizde topladık — iyi bir kışlama, sezon açılışını yarı yarıya kısaltıyor.