Donatılar: Koç Boynuzu, Usturmaça, Irgat ve Bakımları

Güverte donatıları teknenin en küçük parçalarıdır ama üzerlerinden geçen yük en yüksek olanlardır. Bir fırtına gecesinde 8 metrelik bir tekneyi iskelede tutan şey, avuç içi büyüklüğünde birkaç parça paslanmaz çeliktir.

Bu parçalar genellikle kırılmadan önce haber verir. Sorun, kimsenin onlara bakmıyor olmasıdır.

Koç boynuzu ve halat gözü

Bağlama halatının bağlandığı bu parçalar teknedeki en yoğun yük noktalarıdır. Kontrol ederken üç şeye bakın:

Çevresindeki jelkot. Koç boynuzunun tabanından yıldız şeklinde yayılan çatlaklar, altındaki güvertenin o noktada zorlandığını söyler. Bu kozmetik bir çatlak değildir — takviye plakasının yetersiz kaldığının ya da yükün yanlış açıdan geldiğinin işaretidir.

Gevşeklik. Elle sallandığında oynuyorsa cıvatalar gevşemiştir ya da alttaki takviye ezilmiştir. Sıkmadan önce alttan bakın: sadece üstten sıkmak, ezilmiş bir takviyeyi düzeltmez.

Kenarların keskinliği. Halatın temas ettiği yüzey pürüzlenmişse halatınızı kesiyordur. İnce zımparayla yumuşatın.

Nauta gövdelerinde bu noktalarda alttan takviye plakası kullanılır ve yük laminata dağıtılır; bu, üretim sırasında kalıba işlenen bir detaydır — sonradan eklenmesi çok daha zordur.

Halatın aşınma noktaları

Halat kopmaz, aşınır. Ve neredeyse her zaman aynı yerde: bir kenardan geçtiği noktada.

Kontrol edeceğiniz yerler: halat gözünün ağzı, küpeşte üstü, iskele kenarı ve baş bodoslama. Bu noktalarda halat üzerinde tüylenme, düzleşme ya da parlak ergimiş iz varsa sürtünme vardır.

Çözüm basittir: temas noktasına kılıf geçirin. Piyasada hazır chafe guard bulunur; pratik bir alternatif kalın bir hortum parçasıdır. Bu küçük önlem halat ömrünü katlar ve bağlama emniyetini belirgin biçimde artırır.

Usturmaça: sayı ve yerleşim

Usturmaça teknenin boyasını değil, gövdesini korur. İki yaygın hata var:

Az usturmaça. Genel kabul, bir bordoda en az üç usturmaçadır: baş, orta ve kıç. İki usturmaça teknenin ortasını serbest bırakır ve dalga geldiğinde tam orası iskeleye vurur.

Yanlış yükseklik. Usturmaça, iskelenin tekneye temas ettiği hizada olmalıdır. Çok yukarıda kalırsa altından, çok aşağıdaysa üstünden temas olur. Gelgit ve dalga ile bu hiza değişir; bağladıktan sonra bir kez kontrol edin.

Usturmaça bakımı da vardır: yüzeyde biriken kir ve tuz, gövdeye sürterek jelkotu matlaştırır. Sezon içinde birkaç kez yıkayın. Çatlamış ya da sertleşmiş usturmaça koruma sağlamaz, değiştirin.

Irgat

Irgat teknedeki en yüksek akımı çeken cihazlardan biridir ve arızası neredeyse her zaman iki nedenden gelir: elektrik ya da tuz.

Sezon başında kontrol edilecekler:

1. Elektrik bağlantıları. Uçlarda yeşillenme, gevşek klemens ya da yanmış iz arayın. Irgat yüksek akım çeker; gevşek bağlantı ısınır.

2. Akü kapasitesi. Irgat çalışırken voltaj düşüyorsa akü ya da kablo kesiti yetersizdir.

3. Dişli yağı. Üreticinin belirttiği aralıkta değiştirin.

4. Serbest düşme mekanizması. Varsa çalıştığını test edin — acil durumda zinciri hızlı vermek gerekebilir.

5. Zincir aynası. Zincir baklaları aynaya tam oturmuyorsa ya zincir kalibre değildir ya ayna aşınmıştır. Atlayan ırgat hem tehlikeli hem kısa ömürlüdür.

Irgatı yük taşımak için kullanmayın. Demir tutunca yükü zincir stoperine ya da bir halata alın. Irgat zinciri kaldırmak içindir, tekneyi tutmak için değil.

Takviye plakası: görünmeyen ama belirleyici parça

Güverte donanımının gücü, üstteki paslanmaz parçadan değil altındaki takviyeden gelir.

Fiber güverte tek başına yoğun noktasal yükü taşımaz. Koç boynuzunun altına, laminatın iç yüzeyine bir plaka (genellikle paslanmaz ya da kalın kompozit) konur ve cıvatalar bu plakaya sıkılır. Plaka yükü geniş bir alana yayar.

Takviyesiz ya da yetersiz takviyeli bir bağlantıda ne olur:

1. Cıvata başları laminata gömülmeye başlar.

2. Çevrede yıldız şeklinde jelkot çatlakları belirir.

3. Zamanla su o çatlaklardan içeri sızar ve laminatı zayıflatır.

4. Yeterince yük gelirse donanım güverteden kopar — genellikle en kötü anda.

Kontrol: güverte altındaki dolaptan ya da tavan kaplamasının altından bakın. Cıvata uçları görünüyorsa üzerinde bir plaka olmalı ve somunlar sıkı durmalıdır. Sadece pul ve somun görüyorsanız takviye yoktur.

Nauta gövdelerinde bu plakalar laminasyon aşamasında yerleştirilir; yük doğrudan gövde yapısına aktarılır. Sonradan takviye eklemek mümkündür ama her zaman daha zordur ve iç kaplamanın sökülmesini gerektirir.

Cıvata, somun ve conta

Donanımı tutan bağlantı elemanları da denizde yaşar ve kendi kuralları vardır.

Malzeme. Deniz suyuyla temas eden her cıvata 316 paslanmaz olmalıdır. 304 lekelenmekle kalmaz, zamanla çukur korozyona uğrar. Görünüşleri aynıdır — satın alırken kaliteyi sormak gerekir.

Kendinden kilitli somun. Titreşim düz somunu gevşetir. Naylon halkalı (nyloc) ya da kilitli somun kullanılmalıdır. Nyloc somun bir kez sökülünce kilitleme özelliğini büyük ölçüde kaybeder; söktüğünüzde yenisiyle değiştirin.

Sızdırmazlık. Güverteyi delen her cıvata bir su yolu açar. Montajda deliğin çevresine ve cıvatanın altına marin sızdırmazlık macunu (polisülfit ya da poliüretan) sürülür. Silikon banyo malzemesi kullanmayın; deniz ortamında tutmaz ve sonradan boya ya da jelkot yapışmaz.

Farklı metal teması. Alüminyum bir parçayı paslanmaz cıvatayla bağlıyorsanız araya izolasyon bandı ya da uygun bir macun koyun. İki farklı metal tuzlu suda galvanik çift oluşturur ve zayıf olan erir.

Sezon başı: bir saatlik cıvata turu

Yılda bir yapılan bu kontrol, donanım arızalarının büyük kısmını önler.

1. Her donanımı elle sallayın. Oynayan varsa not edin.

2. Alttan bakın. Somunlar sıkı mı, plaka yerinde mi, çevrede ıslaklık ya da beyaz kalıntı var mı? Beyaz kalıntı, sızıntının kurumuş tuz izidir.

3. Sıkarken ölçülü olun. Aşırı sıkmak laminatı ezer ve çatlatır; el sıkılığı artı çeyrek tur genellikle yeterlidir.

4. Çatlak arayın. Yıldız çatlak varsa sadece sıkmakla geçmez, takviye kontrol edilmelidir.

5. Sızdırmazlığı yenileyin. Macunun kuruyup büzüştüğü yerlerde su yolu açılmıştır.

Bu turu yaparken bulduğunuz her gevşekliği aynı gün düzeltin. Gevşek bir cıvata tek başına sorun değildir; sorun, yükü kalan cıvatalara yığması ve zincirleme başlatmasıdır.

Korkuluk ve el tutamakları

Bunlar güvenlik parçalarıdır ve kontrolleri kısadır: her birini elle kuvvetlice çekin. Oynayan varsa cıvataları ve alttaki takviyeyi kontrol edin.

Korkuluk ayaklarının güverteye oturduğu yer, teknede paslanmanın en sık başladığı noktalardan biridir — su tutar ve oksijen zor ulaşır. Bu noktaların bakımını krom ve paslanmaz yazımızda anlattık.

Yük taşıyan noktalar: hangi donanım neyi taşır?

Güvertedeki her parça aynı yükü görmez. Kontrol sırasında öncelik sırasını bilmek işi kolaylaştırır.

En yüksek yük — bağlama ve çekme noktaları. Koç boynuzu, halat gözü, baş mapası. Bir fırtına gecesinde teknenin tüm ağırlığı ve dalga yükü bu birkaç parçadan geçer. Yılda bir mutlaka alttan kontrol edin.

Yüksek yük — demirleme donanımı. Irgat tabanı, zincir stoperi, baş bodoslama makarası. Demir tutarken zincirdeki gerilim buradan aktarılır.

Orta yük — korkuluk ve el tutamakları. Normal kullanımda az yük görürler ama bir kişinin düşmesini engelledikleri anda ani ve yüksek yük alırlar. Güvenlik parçası oldukları için gevşeklik kabul edilmez.

Düşük yük — kapak menteşeleri, mazgal kapakları, dekoratif parçalar. Kozmetik önceliktedir.

Bu sıralama bakım zamanınızı nereye ayıracağınızı söyler: bir saatiniz varsa ilk iki gruba harcayın.

Yedek bulundurulacak parçalar

Güverte donanımında arıza genellikle küçük bir parçadan başlar ve o parça yoksa bütün sistem beklemeye girer.

Teknede bulundurmaya değenler:

• Nyloc somun ve pul — birkaç ölçüde. En sık kaybedilen parçalardır.

• Yedek usturmaça ve usturmaça halatı

• Halat kılıfı ya da bir parça kalın hortum — sürtünme noktası için

• Marin sızdırmazlık macunu — küçük tüp

• Kilit bakla (shackle) — zincir ölçünüze uygun, bir-iki adet

• Emniyet teli ve pense — kilit baklaları emniyete almak için

Bunların hepsi küçük bir kutuya sığar. Sezon ortasında iskelede geçirilen bir gün, bu kutunun maliyetinin çok üstündedir.

Yaygın üç arıza ve nedenleri

1. Koç boynuzu çevresinde yıldız çatlak. Neden: takviye yetersiz ya da halat yanlış açıdan çekiyor. Çözüm sadece jelkot tamiri değildir — bağlama düzenini ve takviyeyi kontrol edin.

2. Irgat zinciri atlıyor. Neden: zincir kalibresi ırgat aynasına uymuyor ya da ayna aşınmış. Çözüm: doğru kalibre zincir ya da ayna değişimi. Zorlamak ikisini de bitirir.

3. Korkuluk ayağı gevşiyor ve çevresi paslanıyor. Neden: sızdırmazlık macunu kurumuş, su içeri giriyor, cıvata bölgesinde korozyon başlıyor. Çözüm: sökmek, temizlemek, yeni macunla monte etmek. Sadece sıkmak sorunu erteler.

Yılda bir: cıvata turu

Sezon başında bir saatinizi ayırın ve güvertedeki tüm donatıların cıvatalarını kontrol edin. Titreşim ve termal genleşme, yılda bir kez sıkılması gereken bağlantıları yavaşça gevşetir.

Gevşek bir cıvata tek başına sorun değildir. Sorun, o gevşekliğin yükü kalan cıvatalara yığmasıdır — ve zincirleme başlar.